‘Wenn Sie so, dann ich so, und Pferd fliegt’
(Timofej Pavlowitsj Pnin als schaker)
Timofej Pavlowitsj Pnin, voor het leven
veroordeeld tot een taal waarin hij zich slechts gebrekkig kan uitdrukken, is
een van Nabokovs sympathiekste personages. Pnins omzwervingen, van St Petersburg
via Parijs naar de Verenigde Staten, komen ten dele overeen met die van Nabokov
zelf en talloze andere Russische emigrés, onder wie ook de naamloze ‘ik’ die
hier de rol speelt van hoofdschuddende verteller. Daar moet direct bij worden
gezegd dat Pnin deze verteller ontmaskert als onbetrouwbaar. Maar ach, wie
luistert naar Pnin.
[...]
[...]
De Nabokoviaanse kunstgrepen verbergen niet
dat de figuur in wezen tragisch is. Pnin is balling, een slachtoffer van
omstandigheden die zich buiten hem hebben voltrokken en een vertegenwoordiger
van de Russische cultuur uit het tsarentijdperk die door het bolsjewisme
vernietigd werd. Wat hem redt van pathos en zelfmedelijden is een weigering, of
onvermogen, om buiten Tolstoi, Gogol of Poesjkin iets te ontdekken van werkelijk
belang. Pnin is gehuld in een verdwenen verleden als in een harnas, dat hem
tegen de huidige wreedheden beschermt. Zo raakt het komische vermengd met het
panische: Pnins enige zelfbehoud is ook steeds de potentiële oorzaak van zijn
ondergang.
(uit de flaptekst van Marja Brouwers voor Vladimir
Nabokov, Pnin. Bezige Bij, Amsterdam 1993)
Vladimir Nabokov (1899-1977) werd geboren in Petersburg. Na de revolutie van 1917 vluchtte het gezin naar Berlijn. Van 1919 tot 1923 studeerde Nabokov Franse en Russische letterkunde en entomologie in Cambridge. Vervolgens woonde hij in Berlijn en Parijs. In 1940 vestigde hij zich in de Verenigde Staten, waar hij als hoogleraar verbonden was aan verschillende universiteiten. Twintig jaar later keerde hij terug naar Europa en woonde sindsdien in het Palace Hotel in Montreux. Hij werd begraven op het Cimétière de Clarens in Montreux.
Een overzicht van zijn romans en verhalen:
Al zijn romans en verhalen van Nabokov zijn in Nederland opnieuw en compleet uitgegeven door De Bezige Bij (1991-1996). De verhalenbundels onder de titel Verzamelde verhalen I en II. Een selectie uit zijn brieven (door zijn zoon Dmitri) verscheen in het Nederlands onder de titel Zuivere kleuren in de reeks Privé Domein bij De Arbeiderspers (1993).
